Historia


DZIEJE KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO POD WEZWANIEM ŚW. WOJCIECHA W SADKACH.

 

Dzieje kościoła w Sadkach wiążą się z początkami dziejów chrześcijaństwa na terenie naszego kraju. Dokładnych danych dotyczących powstania pierwszego i kilku następnych kościołów nie da się ustalić. Kronika zaginęła w czasie najazdu szwedzkiego.
Tradycja głosi, że przez Sadki przewożono ciało zamordowanego w Prusach św. Wojciecha do Gniezna. W miejscu, gdzie w czasie postoju złożono Zwłoki, król Bolesław Chrobry ufundował kościół, któremu od tego czasu po dzień dzisiejszy patronuje św. Wojciech.
Nie wiadomo, co przez przeciąg pięciu wieków działo się ze świątynią, jakie były jej losy, ile budowli stawiano na przestrzeni tego czasu. Jedna z nich, o której jest wzmianka w kronice kościoła, spłonęła przed 1546r., bowiem wiadomo, że w tym roku Paweł Samostrzelski herbu Nałęcz zbudował drewniany kościół istniejący do roku 1710. Fundator upamiętniony jest płaskorzeźbą nagrobną, wmurowaną po lewej stronie ołtarza głównego.
W 1711r. Piotr hrabia Bniński herbu Łodzia zbudował nowy kościół, również drewniany, który stał tylko do 1749r. Próby umocnienia kościoła, jakie czynił ks. Proboszcz Wawrzyniec Brzeziński po objęciu parafii w 1740 roku, nie powiodły się; Dom Boży groził zawaleniem.
Wojciech hrabia Bniński podjął się na własny koszt budowy kościoła murowanego. Od 1748r. zaczęto zwozić kamienie na fundamenty; linię fundamentów zakreślił 20 lipca 1749 roku architekt Markier ze Szczecinka, a 21 sierpnia tegoż roku opat cystersów z Koronowa, ks. Stefan Chrząstowski poświęcił kamień węgielny. Po śmierci Markiera w 1753r. prace kontynuował architekt Paweł Pilgram, Czech mieszkający w Poznaniu. Za jego czasów stanęły oby dwa sklepienia. Kiedy w 1758r. zmarł, kierownictwo budowy przejął architekt Dawid Fecell. Ostatecznie budowy dokończył Gottfried Obereich „doskonały murarz z Chojnic, rodem z Saksonii”, który też wykończył kaplicę św. Krzyża. W międzyczasie – w 1754r. pod kierunkiem Jana Butlera, cieśle zaczęli budowę dachu.
6 kwietnia 1755r. zmarł fundator Wojciech hrabia Bniński. Po krótkiej przerwie pracę podjął i doprowadził do końca jego syn – Konstanty.
19 października 1755r. ksiądz Brzeziński poświęcił nieukończony jeszcze kościół i odprawił w tym dniu pierwszą Mszę świętą. Postawieniem wieży z krzyżem i gałką zakończono budowę kościoła. Było to 14 października 1767r.
Barokowe wnętrze kościoła jest dziełem Efrema Gerlacha – artysty z Chełmna, który w 1758r. wykonał główny ołtarz, a w latach następnych: ambonę, chrzcielnicę, arkus i ołtarze boczne.
Jakub Byszkowski z Poznania namalował w 1761r. obraz św. Wojciecha, umieszczony w głównym ołtarzu, skąd za czasów ks. Lemieża (1873-1902) przeniesiono go do kaplicy w Samostrzelu, a na jego miejsce umieszczono nowy obraz świętego Wojciecha, malowany przez Szpetkowskiego z Poznania. Obraz Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej w bocznym ołtarzu malował Heflik, także z Poznania w 1742r. W roku 1765 Wojciech Olsztyński z Bydgoszczy zbudował organy. Ołtarz w kaplicy – jedyny murowany w kościele, inne są drewniane – wykonał Gottfried Obereich. Figurę Ukrzyżowanego podarował kościołowi w Sadkach ksiądz Chrząstowski, opat Cystersów z Koronowa, gdzie w kościele była już, jak mówi legenda, czczona więcej niż 500 lat. Za czasów księdza Stanisława Lemieża kościół został odnowiony, a przy kościele postawiona figura Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej, do której kaplicę pobudował ksiądz Robowski. W grudniu 1932 roku zainstalowano w kościele światło elektryczne. Przed rokiem 1934 w kościele nie było stacji Drogi Krzyżowej – poświęcenie Drogi Krzyżowej odbyło się w pierwszy piątek Wielkiego Postu – 16 lutego 1934 roku. W latach 1934/1935 – po uzgodnieniu z Wojewódzkim Urzędem Konserwatorskim w Poznaniu – kościół został otynkowany i odmalowany, a kaplica św. Krzyża odnowiona w 1936r.
W czasie okupacji kościół podzielił los wszystkich niemal świątyń w Polsce – został zamknięty. 3 czerwca 1945 roku odbyła się ekshumacja i pogrzeb pomordowanych w czasie okupacji, wśród których był ksiądz Leon Kaja. W 1958 roku figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej została umieszczona w pobudowanej koło kościoła grocie, a w roku następnym przebudowano bramę i wejście do kościoła.
W roku 1963 w kościele zostało zainstalowane ogrzewanie.
Wnętrze kościoła w latach 1964/1965 odnowiono i odmalowano, dzięki czemu uwydatniło się jeszcze bardziej piękno jego barokowej architektury. W roku 1974 dokonano konserwacji wieży kościoła, wymieniając gonty na blachę miedzianą.
Latem roku 1978 kościół poddano gruntownej konserwacji jako votum Parafii na Nawiedzenie matki Bożej w dniach 18 i 19 października 1978r. Dokonano wymiany instalacji elektrycznej, zainstalowano nowe oświetlenie. Odnowiono polichromię i całe umeblowanie kościoła. Zabiegom konserwatorskim poddano rzeźby w ołtarzach, ambonie, chrzcielnicy i organach. Uzupełniono stolarkę: stopnie ołtarzy, balustrady komunijnej, ambony. Wstawiono kratę ozdobną zabezpieczającą wejście główne.
Prace te zostały wykończone całkowicie z ofiar wiernych pod kierownictwem mgr Henryka Domurata z Poznania, a pod nadzorem Konserwatora Wojewódzkiego. Równocześnie wierni wykonali w czynie społecznym schody i posadzkę betonową na placu przed kościołem.